اسد الله معطوفى
737
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
گورستان عصر صفوى توشن در 2 كيلومترى جنوب غربى شهر گرگان ، در حاشيه راه گرگان به امامزاده ابراهيم رنگو ، روستاى باصفا ، زيبا و قديمى توشن واقع شده است . ديرينهترين سندى كه اشاره به اين روستا نموده وقفنامه سال 950 ه . ق ( بيستمين سال حكومت شاه طهماسب صفوى ) و مربوط به شخصى بنام امير سيد جلال الدين محمد پسر امير سيد لطيف شاه مىباشد كه املاك و رقبات خود از جمله قراى شهر آشوب ، كلاته نصرى ( احتمالا نصرآباد فعلى ) ، توشن ، ولاشكى ، يك قطه مليارستان ( توتستان ) معروف به باغ ملك علاء الدين گيلانى را وقف بر زوار نموده است . 91 از قرار معلوم موضوع وقفيت اين روستاها از جمله توشن تا سال 1304 باقى مانده بود . زيرا در اين سال طى حكمى كه سهام الدوله حاكم استراباد صادر كرد ، توليت حمام كفشدوزان استراباد ، چند دانگ از قراى مختلف از جمله توشن را واگذار به آقا سيد احمد صدر نمود تا « منافع آنرا دريافت و به مصارف مقرر وقف برساند » . 92 در غرب اين روستاى قديمى ، قبرستانى بيادگار از عصر صفوى باقى مانده است . مورد مهمى كه قابل توجه مىباشد آنكه چرا مردم اين روستا با توجه به فاصله كمى كه با بقعه و گورستان امامزاده ابراهيم رنگو داشتند ر ، اموات خود را در قبرستان روستا كه امامزادهاى هم نداشت دفن مىكردند . در صورتى كه دفن در محوطه امامزادهها معمولا اموات را مشمول شفاعت ، عفو از گناه و آمرزش هم مىنمود . در توشن يك قبرستان قديمىتر ديگرى هم در قسمت بالاى ده وجود داشت كه متاسفانه هيچ سنگ مزارى در آنجا باقى نمانده است . اگر نگارنده به گفته راويان مسن اين روستا استناد كند ، قبرستان مذكور بايد متعلق به قبل از دوران صفوى بوده باشد . مخصوصا آنكه نگارنده در كاوش بر روى گورستان تكهسنگهائى را يافت كه در يك مورد كلمه « سبعماثه » يعنى سال 700 هجرى بر روى آن حك شده بود . اما در قبرستان جديدتر ، قديمىترين سنگ متعلق به خانمى به نام عزت و مربوط به سال 1010 ه . ق است . البته يك سنگ قديمى بدون متن ولى مملو از نقوش هندسى هم ديده شد كه شباهت زيادى به سنگ مزارهاى گورستانهاى روشنآباد ، سيدميران ، شموشك و النگ دارد و نوع اين تزئينات چنين مىنماياند كه متعلق به عصر تيموريان است . اين سنگ را كه به فاصله 100 مترى در اراضى اطراف انداخته بودند ، احتمالا از قبرستان بالا و قديمىتر به اينجا انتقال دادهاند .